Sofrada "kırmızı tehlike": Doğal diye satılan gıda boyasının içeriğinden tekstilde kullanılan sentetik madde çıktı!
23 Kasım 2025 15:42
Güncelleme: 23 Kasım 2025 16:02
Türkiye’de et ürünleri, şekerler ve bazı ilaçlarda kullanılan, “doğal kırmızı renklendirici” olarak gıda sanayisine satılan ve tekstil sanayisine özgü sentetik boyada "reactive red 141" tespit edildi. Yalnızca tekstil sanayisinde kullanılabileceği belirtilen reactive red 141 hâlâ “doğal kırmızı renklendirici” etiketiyle ithal edilip gıda sanayisinde kullanılıyor.
Cumhuriyet'ten Özlem Yüzak'ın haberine göre Türkiye’de bazı gıda üreticilerinin “doğal kırmızı renklendirici” olarak kullandığı ürünlerde tekstil boyası tespit edildi. Türkiye’nin önde gelen aroma üreticilerinden Aromsa A.Ş. Avrupa’da gıda sanayisinde kullanılan ancak Türkiye’de helal gıda üretimine uygun görülmeyen toz halindeki böcek gövdelerinin amonyak veya sodyum karbonat solüsyonunda kaynatılmasıyla elde edilen karmin (E120) boyasına alternatif ararken, yerli tedarikçilerden temin ettiği “carmine powder replacer (doğal kırmızı denk ekstraktı ve hibiskus ekstraktı)” adlı ürünün içeriğinden şüphelendi.
Şirketin kendi laboratuvarlarında yaptığı analizlerde, ürünün bitkisel kökenli olmadığı, yalnızca tekstil sanayisinde kullanımı serbest olan sentetik kırmızı boya reactive red 141 içerdiği belirlendi. Bulgular, Almanya’daki DIL Deutsches Institut für Lebensmitteltechnik (Alman Gıda Teknolojileri Enstitüsü) tarafından da doğrulandı.
Şirket yetkilileri kendi analizlerini doğrulatmak için Türkiye’deki laboratuvarlara başvurduğunda hem TÜBİTAK hem de çeşitli üniversite laboratuvarlarından, “Bu tür analizleri yapmıyoruz” yanıtı aldı. Tekstil boya analizi yapan laboratuvarlar ise “gıda için yetki” diyerek testleri yapmadı.
Bunun üzerine örnek Almanya’ya gönderildi ve sonuçta ürünün tamamen sentetik olduğu kesinleşti. Raporlar, Tarım ve Orman Bakanlığı İstanbul Gıda Kontrol Laboratuvarı ile paylaşıldı ancak herhangi bir işlem yapılmadı. Üçüncü CİMER başvurusunun ardından Ulusal Gıda Referans Laboratuvarı şirketten teknik bilgi istedi. Bilgi verildi ama sonuç alınamadı.
Son olarak Ankara Gıda Kodeks Daire Başkanlığı şirketle temasa geçerek bilgi aldı. Bu sayede Rize İl Gıda Kontrol Laboratuvarı’nda boyanın analizine yönelik çalışmalar hâlâ sürüyor.
Uzmanlara göre reactive red 141 gibi sentetik boyalar sadece endüstriyel alanlarda kullanılabiliyor. Gıdalarda kullanımı hem Türkiye’de hem de Avrupa Birliği mevzuatında kesinlikle yasak. Ancak söz konusu ürün hâlâ “doğal kırmızı renklendirici” etiketiyle ithal edilip gıda sanayisinde kullanılıyor. Ürün Meksika’da üretilip Hollanda üzerinden Türkiye’ye ihraç ediliyor.
